معماری

امیر ارشد کوتاه در باره امیر ارشد قره داغی

امیر ارشد کوتاه در باره امیر ارشد قره داغی

emir-ershed

توجه: قبل از خواندن مطلب زیر خواستم به شما دوست عزیز عرض کنم که، چون من پس از جستجوی فراوان در سایت ها و وئبلاگ ها مطلب جمع و جوری در مورد امیر ارشد پیدا نکردم لاجرم خودم بنا به راهنمایی تعدادی از دوستان از چند کتاب از جمله:تاریخ و جغرافیای ارسباران (نوشته حسین دوستی)، تاریخ اجتماعی و سیاسی ارسباران(قره داغ) نوشته ی ناصر صدقی، تاریخ سرداران گمنام قراجه داغ (نوشته ی میخوش نوری) ، ارسباران در گذر حماسه و تاریخ نوشته محمد حافظ زاده ، این مطلب را جمع آوری و تقدیم خدمت انور شما بزرگواران می نمایم.

خواستم به این وسیله از همه دوستانی که راهنمایی ام کردند تشکری کرده باشم. اللرینیز آغریماسین مین یاشایین…

حاج علیلو (Haji-Alilu) ایلی ترک‌تبار از مجموعهٔ عشایر قره داغ است. در آغاز جنگهای ایران و روسیه حاجی‌علیلو شامل ۸۰۰ خانوار را شامل می‌شد. در طی جنگهای داخلی بعد از جنبش مشروطیت حاج علیلوها از انقلابیون حمایت کردند. بعد از شکست رحیم خان در ۱۹۰۹، امیر ارشد، رئیس ایل، خلأ قدرت در قره داغ را پر کرد. او با کمک نیروهای دولتی محمد خانلوها را در زمستان۱۹۱۰ تار و مار کردند.

سام خان فرزند رستم خان رئیس ایل حاجی علیلو از ایلات قارا داغ بود. وی ابتدا ارشد نظام و سپس امیر ارشد و سردار ارشد لقب یافتالبته القاب دیگری نیز مثل:شجاع نظام، سالار نظام، امیر نظام، امیرالامرا داشت. در سالنامه هایی که در عصر ناصرالدین شاه، توسط اعتمادالسلطنه منتشر می شد،  نام امیر ارشد (سام خان) به عنوان رئیس قره سوران قاراداغ ذکرشده است.

سام خان(امیر ارشد) و برادرش محمد حسین خان( سردار عشایر)  در زمان مظفرالدین شاه در دستگاه حکومتی نظام السلطنه (حاکم آذربایجان) بودند.

این دو برادر در انقلاب مشروطیت، هر دو در اردوی دولتی بوده و مخالف انقلاب مشروطیت بودند. بعدها که قوای حکومت مشروطه تحت فرماندهی «یپرم خان » ارمنی برای سرکوبی عشایر متمرد و دفع حملات رحیم خان چلبیانلو به قاراداغ گسیل شد، امیر ارشد و برادرش به خانه های ستارخان و باقرز خان در تبریز پناهنده شدند. انجمن ایالتی تبریز آن دو را مورد عفو قرار داده!! و حکومت شهرستان اهر را به ایشان واگذار نمود.

پس از آن سلطه امیر ارشد در قراجه داغ بسط یافت و عشایر متمرد این سامان مغلوب وی شدند تا جایی که وی ایل محمد خانلو را به کلی مستاصل نمود.

وی با بیوک خان فرزند رحیم خان چلبیانلو در افتاده و چلبیانلو ها را مغلوب و پراکنده کرد.

او همچنین در جنگ کلیبر، شجاع الملک کلیبری را با قوایش چنان منهزم ساخت که وی مجبور شد از ارس گذشته و به خاک روسیه فرار کند. بیشتر این حوادث  که در فاصله سالهای  انقلاب روسیه و استقرار بلشویسم در قفقاز اتفاق افتاد ، سبب گردید اهمیت امیر ارشد بیشتر گردد. و و ی به عنوان سرحد دار ارس و مانع نفوذ بلشویسم به ایران لقب گرفت.

وی روستای اوخارا «Ovkhara»، «آبخواره» امروزی، واقع در دهستان سینا را مقر فرماندهی خود قرار داد. او در آنجا عمارت های باشکوه و مجللی را توسط مهندس کرسلنسکی روس  ساخت  و به اوج قدرت و شهرت رسید.

امیر ارشد، فرماندهی شجاع و متهور بوده و در امور نظامی دارای مهارت و تخصص کافی بوده است.

بعد از تسلط روس هخا بر ایران و جلوس شجاع الدوله بر مسند ولایت آذربایجان بنا بر سابقه کدورتی که با امیر ارشد و برادرش سردار عشایر داشت آنها را دستگیر و تحت الحفظ به مراغه فرستاد، و منزل آنها را در اوزومدیل غارت شد.پس از شکست شجاع الدوله از عثمانی ها و انتخاب رشیدالملکبه عنوان جانشینی وی ، آنها نیز از زندان آزاد و امیر ارشد به حکومت مراغه منصوب گردید.

البته پس از مدتی وی به اهر برگشت و به عنوان فرمانده قوای قاراجه داغ با قدرت تمام در منطقه به فعالیت پرداخت. در اواخر دوره قاجار کشور ایران به دلیل اینکه امور کشور در دست گروهی فئودال و سیاستمدار وابسته بود، در پر رنج ترین موقعیت سیاسی به سر می برد. وثوق الدولهخ برای بار دوم به مقام نخست وزیری رسیده بود و قرارداد ننگین 1919.م(1298 هجری شمسی) را با انگلیسیها منعقد کرده بود. در همین زمان شیخ محمد خیابانی بر ضد این قرارداد به پا خواست و در تبریز اعلام استقلال نموده و نام «آزادیستان» را بر آذربایجان نهاد.

تبریز در مقابل حکومت قاجار ایستاد.عین الدوله برای مقابله با این قیام به آذربایجان گسیل شد. سردار عشایر(برادر امیر ارشد)نیز در این سفر همراه عین الدوله بود. پس از حدود یک هفته طرفداران شیخ محمد خیابانیخانه سردار عشایر را به محاصره درآوردند. تا صبح زدو خورد طول کشید، بالاخره سردار عشایر دستگیر و توسط شیخ محمد خیابانی به تهران تبعید گردید. امیر ارشد نیز به همین جهت به مخالفت با شیخ محمد خیابانی پرداخت. خیابانی جهت سرکوب وی دسته ای از ژاندارم ها و دیگر نیروها را بانام«قوه ی اعزامیه» به قاراداغ اعزام نمود تا در آنجا به همراهی برخی از خان ها که اعلام همبستگی کرده بودند با سواران امیر ارشد بجنگند. در این نزاع امیر ارشد تسلیم و غایله به پایان رسید.

بعد از مدتی که عین الدوله از شکست نیروهای شیخ خیابانی نا امید گشت، مخفیانه از آذربایجان فرار کرد.

پس از فرار وی مهدی قلی هدایت والی آذربایجان گردید. در این زمان امیر ارشد بار دیگر به قدرت رسیده بود و با اقتدار تمام در آذربایجان فرمان می راند و روستای آبخواره همچنان محل فرماندهی  وی بود.مخبرالسلطنه که از این وضع خوشنود نبود در صدد برآمد تا امیر ارشد را از بین ببرد. در این بین اسماعیل سیمیتقو در شمال غربی به نافرمانی پرداخته و چند بار قوای دولتی را شکست داده بود. مخبرالسلطنه موقعیت را غنیمت دانسته و از امیر ارشد خواست تا با قوای خود به جنگ اسماعیل سیمیتقو برود. وی در این اندیشه بود که هرکدام از این دو نفر کشته شود در هر حال به نفع او خواهد بود.

امیر ارشد به همراهی 1000 چریک محلی و 1500ژاندارم به فرماندهی کلنل «لندبرگ» سوئدی و نیز قوای ماکوبه سرکوبی سیمیتقو اعزام شد. در حدود روستای «شکریازی» سلماس امیر ارشد سیمیتقو را شکست داده و در اثنای جنگ خودش نیز تیر خورده و کشته می شود. بنا به نوشته سرهنگ بایبوردی در کتاب تاریخ ارسباران ، گویا امیر ارشد در لحظات آخر گفته بوده که وی را یکی از افراد خودی با گلوله مورد هدف قرار داده است.

منبع:

www.aharri.ir

www.dayna.blogfa.com

درباره ی امیر تقی پور

امیر تقی پور، فوق لیسانس زمین شناسی اقتصادی هستم. (مدیر وب سایت) ........ ایمیل من: amirahare@gmail.com - سایت: www.aharri.ir

3 دیدگاه

  1. سام خان فرزند رستم خان رئیس ایل حاجی علیلو ابتدا ارشد نظام و سپس امیر ارشد (Amir Arshad) و سردار ارشد لقب یافت البته القاب دیگری نیز مثل:شجاع نظام، سالار نظام، امیر نظام، امیرالامرا داشت. در سالنامه‌هایی که در عصر ناصرالدین شاه، توسط اعتمادالسلطنه منتشر می‌شد، نام امیر ارشد (سام خان) به عنوان رئیس قره سوران قاراداغ ذکرشده است. وی در فاصله سالهای انقلاب روسیه و استقرار بلشویسم در قفقاز به عنوان سرحد دار ارس و مانع نفوذ بلشویسم به ایران لقب گرفت. قوام‌السلطنه، نخست وزیر، در سال ۱۳۰۰ شمسی مأموریت جنگ با اسماعیل آقا سیمیتقو را به وی محول نمود. حاج مخبر السلطنه هدایت در مورد قصد قوام‌السلطنه می‌نویسد، “امیر ارشد بحکم کهر کم از کبود نیست نقشه کوتاه در سر داشت و شاید اصرار قوام السلطنه به اردو کشی بهمین نظر بوده است و مسلماً اگر کشته نمی‌شد دیوانگی می‌کرد و سبب درد سر می‌شد …”

    امیر ارشد به همراهی ۱۰۰۰ چریک محلی و ۱۵۰۰ ژاندارم به فرماندهی «کلنل لندبرگ» و «کربلایی موسی نظری گزانبندی» و قوای ماکو به کردستان رفتند. در حدود روستای «شکریازی» سلماس امیر ارشد سیمیتقو را شکست داده و در اثنای جنگ خودش نیز (به گفتهٔ خودش توسط یاران خود کربلائی علی خان) تیر خورده و کشته می‌شود. شرح مبسوط این جنگ، که نقش تعیین کننده‌ای در روابط بعدی کردهای ایران با دوولت مرکزی داشته است، در اسناد وزارت خارجه انگلیس آماده است.

    خانه امیر ارشد در روستای اوخارا، شهرستان ورزقان، یکی از بناهای تاریخی ورزقان با اثر معماری منحصربه‌فرد دوره قاجار است. نمای بیرونی این عمارت از سنگ و بدنه داخلی آن از آجر بوده و در دو طبقه به وسعت یکهزار و ۱۰۰ متر مربع را شامل می‌شود. عمارت یاد شده در آذر ماه سال ۱۳۷۸ به شماره ۲۵۲۲ در آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

برای درج شکلک روی آن کلیک کنید

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNoLOLSillyBeautyLashesCuteShyBlushKissedIn LoveDroolGiggleSnickerHeh!SmirkWiltWeepIDKStruggleSide FrownDazedHypnotizedSweatEek!Roll EyesSarcasmDisdainSmugMoney MouthFoot in MouthShut MouthQuietShameBeat UpMeanEvil GrinGrit TeethShoutPissed OffReally PissedMad RazzDrunken RazzSickYawnSleepyFemaleMaleHeartBroken HeartRoseDead RosePeaceYin YangUS FlagMoonStarSunCloudyRainThunderUmbrellaRainbowMusic NoteAirplaneCarIslandAnnouncebrbMailCellPhoneCameraFilmTVClockLampSearchCoinsComputerConsolePresentSoccerCloverPumpkinBombHammerKnifeHandcuffsPillPoopCigarette

قالب وردپرس
Optimization WordPress Plugins & Solutions by W3 EDGE